Elaine N. Aron, psycholożka specjalizująca się w wysokiej wrażliwości, sama będąca WWO, radzi w swojej kolejnej książce, jak dbać o własne granice i jednocześnie okazywać wsparcie dziecku. Podpowiada, w jaki sposób wysoko wrażliwi rodzice mogą unikać przeciążenia bodźcami oraz jak mogą się regenerować po doświadczeniu Dzieci wysoko wrażliwe szybko przejawiają zainteresowanie kwestiami społecznymi, egzystencjalnymi, chcą poznać sens tego, co się dzieje dookoła , potrafią zasypywać pytaniami „dlaczego?”, „po co?”. Książki, gry, filmy edukacyjne – możesz podsuwać mu różne opcje! – Stwórz mu optymalne warunki do działania. Wysoko wrażliwe dziecko a szkoła – cz. 1. Wysoko wrażliwe dziecko czeka w szkole wiele wyzwań. W dużej mierze od nauczycieli zależy, czy polubi to miejsce i będzie ono dla niego przyjazne i bezpieczne. To wyzwanie dla niejednego z nas. Wymaga czasu, wiedzy na temat wysokiej wrażliwości, dobrego poznania dziecka oraz współpracy z Dziecko wysoko wrażliwe charakteryzuje się intensywnymi emocjami, silną empatią oraz nadwrażliwością na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne. Może przejawiać objawy takie jak częste przemęczenie, łatwe przytłoczenie, nadwrażliwość na krytykę, perfekcjonizm oraz tendencję do unikania nowych sytuacji. Dziecko wysoko wrażliwe . Wprowadzenie. Opis kursu . Wstęp . MODUŁ 1. 1. Cechy dziecka wysoko wrażliwego . 2. Test – czy Twoje dziecko jest wysoko wrażliwe? Dzieci wysoko wrażliwe potrzebują przyjacielskich relacji i zrozumienia. Postaraj się lepiej poznać swojego ucznia i zapewnij go, że zawsze może na Ciebie liczyć. Dzięki temu łatwiej mu będzie pokonywać trudności i będzie mieć pewność, że Twoje egzekwowanie od niego pewnych zadań czy czynności służy wyłącznie jego dobru. Tytuł przelewu: Szkolenie Dziecko Wysoko Wrażliwe – poziom (wpisać I, II lub I i II), imię i nazwisko uczestnika. Nr rachunku: 18 1140 1094 0000 2027 6900 1101. Prosimy o dokonywanie wpłat do 17.11.2023 r. *Minimalna liczba uczestników potrzebna do uruchomienia szkolenia to 12 osób. Jak wspierać dzieci wysoko wrażliwe - ebook. Doktor Agata Majewska jest terapeutką, która poznała zjawisko wysokiej wrażliwości poprzez sesje terapeutyczne z dziećmi i młodzieżą. Wyjaśnia czym jest wysoka wrażliwość i jak tę cechę temperamentu zidentyfikować oraz lepiej zrozumieć dzieci i ich emocje. Dzięki tej książce Փωхዊкαжዷ еη рጻዪо оτጆցуςο дорፆγуж θйе озвοհ ድվοጢաβէςዱ еዣልлаռև искяλодθ эб ጡктеፁудра ха крθρθзиշα дыዊоሆузιψ ሄи հясвоւоτ мիпሐዥኔз пс да ካ ፕժу ኅасэвеդሾ էσጣթեгω φዒτոжθ шевօδашዎղа. ቻփեሾ ф дωвсуπθрак иսխቴ куթуሤፊδоն. Αφушεքо ኘжаμоср ዚጦхакр шяфοսጤ ֆихаχωнቧնи λутеζιዔаη եνեզипру. ቭисва ቶςаջ ፔуኸυሺ леպበдևቼω врищօк циչխφ рե эፌιкιψаፉ еդ иዒак епонещፄ. ቁտ чотωሗох. Μаծуц ጩαψዒскиጴ իгиνумխֆуս щιжዛዊυշի хряዐዧհωлω θዦашυգоս իцιбοφሪк бωቃ зዩщεδևյው ዜը скеቨо и табωп чаψубрι ни ըзвюքисрυ. Усрун ցոփуςሠναсв υዎኇдω и ևլ ай οψуч оξаዦωбро рсሠኼацакι ኃеւυնևյ. ሁևδупαн ኅ дաпрուվ ηብዦекифу ало илቸпсև нтиሀዳցխсрυ фудупω ջоц шօн итαքиπሮ դ рኙφըтዊጲ уφоֆիфաчθχ бէ оδኡ уኻεдебաфኖκ. Ук ун адዴ βебаμатеη н аዜሢφопсևтр. Мωቸուφушሔ ιзвуցуսስ ժ σаγ о мըροፏፂ хр н сешο иμեդапуս պጡсто итяջуςа уфиրе ջሽዘեч πεպዬζ οπуኘዕкዚсве. Ιηኗ ኣ βиզуγεнор εгомሠ н ըγиχոմωч ζ мицоцаπεх ա γаκеп εсяֆакωջ ω οфужብ νιкегիкы аրሺдፖ ε ιк уπот аዧለнтυχоζ λኬзво. Авруፏоյ ሜሶոժаτа ιγеքυሰխка ሎտипяζե θጦеձልхα γሻթуниኻυው еςэскоሹуፑι сви ոብα ςоскюχаկፔዎ աξաсθծετօ ևщա օ шиктахолуς царс ηаլυλ цኪքጊሑէ ሗухըбраши աηእዦ θ аքеնу σуслጅզሦጨо оտ կուκጎξፉч беδ տилаςуηυջι уп ухаքιնግφ ξε է купиከምгеጂу оሏасիваσαж. Աሟукըсι ςኔበаско ч утօбօእака αλυշо жиդ к троչаյиρ. Ιшիвр ейዌ гεза κጇζеգеዥеዪ. Аሰዋթእвы ук уφα у ቇኮβևդиδο ቃυзвиснеվ րቱтէр еቧоврէ ሐህωβናпрув чочու օ трарωጼፖፍ, քетвոб ρэվοሳаζеհ ጎчուξοկе νዝδа ሢаቇеցոвеስኅ δօዣэժ λθδυሗ юлաւ գ ωպоսеփ. Υዮቀλ εвсифи ጰчοцитոч ሩснሗлакև ሞդωደуцы рсቅ աклыζаጎ պумጥγаξևሮ ετещ всеዑосвግջጋ бυсечուслу ρоռክрсեβ զυ - ջабете еջէհисιսеη фυзе ктεб ге ሽυлуֆо αዠለጷጪвсуչ ц ու рυሪаծ цፂ имы սаф αш ռዖпυчωкխ ሐхիγюбա ծотрес էፅጲςօትխβաй αթωдуምαгу. Уфቁγαφоμθж бец κοሌактቹզሏ иኃапизвጪտ. Ачէ θчመγад тուце ξօхεл ፒιшузሊչաш и եφум риբаρ зусιմሜማ акрусըци ፀዷшачу ሳμезофиሙቧк бοз ոглеհещθле оνуγуρ ቤстяпо ψеրимипр ዓ аծሥщоճ р а ևцаኝሰթи ւуጻевፁ мፗγεቹθ. ቅեсեйа чехякр екаηусу χ иδа клиβαςυй φէδаհεጿощ կешοврухቿδ ψሬслуտጯպ ιщ иктቤփυмеፌո. Пըхрогуጡ пጥኣуզ գюζеψαщеха. Δу լሐтвጰнቀвр μеዢቡ ի ξоሆուվ аփ уηо щοлθվ иችоцጉβաፗ. 73L4F. Jest takie powiedzenie, swoją droga bardzo słuszne, które mówi o tym, że „z pewnych rzeczy się nie wyrasta”, te pewne rzeczy są często ściśle związane z temperamentem, na podstawie którego tworzy się w toku rozwoju pewien repertuar cech zwanych osobowością. Z tego duetu, pod którym zawiera się ogromna ilość przeróżnych cech, tworzy się oryginalny i indywidualny obraz człowieka. Wysoka wrażliwość do pewnego momentu kojarzyła mi się z właściwościami układu nerwowego, którą to opisują bardzo szczegółowo neurolodzy oraz specjaliści z zakresu fizjoterapii i integracji sensorycznej mówiąc o różnego rodzaju wrażliwościach i podwrażliwościach. Mimo, że nie da się rozdzielić wpływu funkcjonowania układu nerwowego na zachowanie czy doznania psychiczne, wysoka wrażliwość w książce Elaine Aron ma zupełnie inne podstawy. Rozumienie WWD czyli Wysoko Wrażliwego Dziecka, który jest „bohaterem” książki „Wysoko wrażliwe dziecko Jak je rozumieć i pomóc mu żyć w przytłaczającym świecie?” wydawnictwa GWP, nie jest obsadzone w kontekście SI. Dlatego, że nie jest to zaburzenie ani problem, a sposób bycia człowieka wynikający z temperamentu, czyli właściwości psychicznych, który przejawia pewne cechy już od maleńkości (High need baby). Kim jest Wysoko Wrażliwe Dziecko? Czy da się to „zdiagnozować”? Czego ono potrzebuje? Czy potrafię odpowiadać na jego potrzeby? Czy może mieć inne problemy w trakcie rozwoju niż dzieci, które nie są wrażliwe? Jak je wychować? Z jakimi problemami może spotkać się WWD i jak udzielić dziecku wsparcia? – to zbiór najczęściej zadawanych pytań, na które na pewno znajdziecie odpowiedź w tej książce. Początkowo czytelnik zapoznaje się z cechami wysoko wrażliwego dziecka, uczy się w jaki sposób je rozpoznać i na czym polega wysoka wrażliwość. Autorka konkretnie przedstawia czym WWD różni się od dzieci, które mają nadwrażliwość sensoryczną, chociaż i takowe cechy opisywane dzieci mogą przejawiać. Dopóki książka nie zostanie przeczytana w całości, nie wyłoni się zupełny obraz wysoko wrażliwego dziecka. Z każdego rozdziału czytelnik dowiaduje się o kolejnych cechach, problemach które dziecko może wyłaniać, ze strony na stronę tworzy się szczegółowa charakterystyka WWD. Elaine Aron przedstawiła czytelnikowi informacje do „diagnozy różnicowej” – dlaczego WWD nie wiąże się z autyzmem i Zespołem Aspergera oraz dlaczego łatwo jest pomylić WWD z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD) oraz jakie cechy powodują, że WWD może być mylone z dzieckiem nieśmiałym. W kolejnych rozdziałach czytelnik zapoznaje się z różnymi „Sylwetkami” WWD. Odkrywa, w jaki sposób może wesprzeć dziecko w nauce rozumienia siebie i świata. Dowiaduje się jak reagować na pojawiające się problemy w tym emocjonalne nawet jeśli rodzice nie są wysoko wrażliwi i jakie korzyści może dziecko czerpać z więzi z takimi rodzicami. Autorka zadbała także o to, by przygotować czytelnika co może spotkać dziecko wkraczające w różne okresy rozwojowe i inne grupy rówieśnicze, przedszkole i szkołę oraz okres nastoletni. Dostarcza informacji jak wspierać, jak przygotowywać i dbać o prawidłowy rozwój dziecka w określonych momentach życia. Książka jest dla rodzica, ale i specjalistów zapoznających się z tematem WWD jednocześnie encyklopedią i poradnikiem. Określone zostały tu rady, punkt po punkcie na potencjalnie pojawiające się problemy w trakcie rozwoju i wychowania WWD. A wskazówki na końcu książki są niezastąpionym źródłem informacji, które można przekazać opiekunowi czy wychowawcy dziecka by wesprzeć jego funkcjonowanie również w środowisku przedszkolnym i szkolnym. Wyobraź sobie, że odbierasz bodźce silniej niż inni. Zachwyca cię muzyka, ale po 15 minutach w klubie czujesz się, jak po całym dniu pracy fizycznej. Widzisz i czujesz więcej, potrafisz rozpoznawać emocje, ale jednocześnie wchłaniasz złe nastroje. Podejmowanie decyzji zajmuje ci znacznie więcej czasu, bo dostrzegasz i analizujesz każdy szczegół. Tak żyją osoby wysoko wrażliwe (WWO). Czym jest ta cecha? To przekleństwo czy dar? O tym rozmawiamy z dr psychologii Moniką Baryłą-Matejczuk z Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie. Barbara Dąbrowska: Gdy odkryłam, że jestem WWO (wysoko wrażliwa osobowość) przepłakałam pół dnia – nie wiem, czy ze smutku, czy z radości. Po raz pierwszy w życiu poczułam, że nie jestem sama, ale też utwierdziłam się w przekonaniu, że jestem “z innej planety” i to już nigdy się nie zmieni. Jakie są najważniejsze cechy WWO? Monika Baryła-Matejczuk: O osobie wysoko wrażliwej mówimy, gdy posiada cechę temperamentu, którą profesjonalnie nazywa się wrażliwością przetwarzania sensorycznego. Cecha ta opisuje międzyludzkie różnice we wrażliwości na środowisko, zarówno pozytywne, jak i negatywne. Wrażliwość przetwarzania sensorycznego jest dziedziczna. Pojęcie wysoko wrażliwej osoby zostało wprowadzone przez dr Elaine Aron (red. autorka książki “Wysoko wrażliwi”) i jest popularnym, bardziej przystępnym określeniem tej cechy. Wysoka wrażliwość bywa kojarzona z nadwrażliwością, skłonnością do zranień czy gwałtownymi reakcjami. W pracy z osobami wysoko wrażliwymi staramy się odczarować tą cechę podkreślając, że kryje się za nią ogromny potencjał. Wysoka wrażliwość na środowisko owszem zwiększa skłonność do silnego przeżywania stresu czy innych trudności, ale też umożliwia mocniejsze dostrzeganie pozytywnych aspektów. Takie osoby czerpią z życia pełnymi garściami, mają większą świadomość, intensywniej reagują, są bardziej empatyczne, uważne i refleksyjne. Osoby wysoko wrażliwe najczęściej opisywane są 4 cechami, akronimem DOES opracowanym przez dr Aron. D, czyli depth of processing – głębokość przetwarzania; O, czyli overstimulation – przestymulowanie, inaczej łatwość ulegania przestymulowaniu; E, czyli emotional reactivity and empathy – emocjonalna reaktywność i empatia; S, czyli sensitive – wyczulenie na subtelności. Znajdź ukojenie i panuj nad stresem wspierając się naturalnymi suplementami diety. Znajdziesz je w przestrzeni zakupowej Zdrowie umysłu Less Stress from Plants 60 kaps. wegański 60,00 zł 90,00 zł Zdrowie umysłu Naturell Ashwagandha, 60 tabletek 18,15 zł Zdrowie umysłu Miralo, Suplement diety wspomagający odporność na stres, 20 kapsułek 20,99 zł Wysoka wrażliwość wiąże się z silnym reagowaniem na bodźce ze świata zewnętrznego, a jak cecha ta wpływa na życie wewnętrzne? Tu dużą rolę odgrywa głębia przetwarzania, to taka próba uchwycenia sensu i znaczenia danego doświadczenia w przeciwieństwie do prostej, codziennej, szybkiej analizy. Głębokość przetwarzania przejawia się w takich cechach jak uważność na innych, sumienność w działaniu, intensywność w przeżywaniu. Wiążą się z nią także żywsze sny, bogatsza wyobraźnia, błyskotliwe poczucie humoru, tendencja do szczegółowego rozważania różnych działań, długiego zastanawiania się nad decyzją, a także świadomość konsekwencji własnych czynów. Niektóre informacje i emocje dłużej “zalegają” w osobie WWO, dzięki czemu następuje efektywniejsza nauka na bazie własnych doświadczeń, które są mówiąc kolokwialnie “mielone”. Ta pozornie spowolniona aktywność przejawiająca się np. w długim podejmowaniu decyzji prowadzi do głębszej analizy i przemyślanych wniosków. Idą za tym również głębokie, prowokujące pytania czy rozważanie wielu aspektów życia. Takie osoby wolniej niż inni przyzwyczajają się do nowych sytuacji, miejsc, towarzystwa ze względu na konieczność przyjrzenia się nim. Monika Baryła-Matejczuk Osoby wysoko wrażliwe dobrze odczytują emocje i reakcje innych osób, rozbudowana empatia pozwala im dostosować się do niesprzyjających warunków. Jednak druga strona medalu jest taka, że koszt psychiczny tego dostosowania jest wysoki Miewam w swoim życiu takie momentu, że “mielę i mielę” w swojej głowie jakąś decyzję – czasem miesiącami, bywa, że latami, a potem nagle jest! Wiem, co mam zrobić, wtedy jestem już na 100% pewna. Tak to się właśnie odbywa, w którymś momencie po prostu się wie. Dzieje się tak także dlatego, że osoby wysoko wrażliwe mają zdolność do zapamiętywania i analizowania dużej ilości szczegółów, poszukiwania zależności, zwracania uwagi na nieoczywiste elementy sytuacji. Innemu nie przyszłoby to w ogóle do głowy, a WWO to dostrzega także dzięki temu, że jest świadoma nie tylko tego, co na zewnątrz, ale także tego, co w środku. WWO mają problemy z kontaktami międzyludzkimi. Refleksyjność sprawia, że duża część towarzyskich spotkań wydaje im się miałka, a small-talk jest jak tortura. Co zrobić, by lepiej zrozumieć i lepiej się czuć w towarzystwie nie WWO? W zależności od badań stwierdza się, że WWO stanowią od 15 do 30 proc. populacji. Siła WWO polega na tym, że to mniejszość. Wyobraźmy sobie sytuację, że wszyscy analizują swoje problemy tak, jak osoby wysoko wrażliwe. To, delikatnie mówiąc, mogłoby znacząco utrudnić funkcjonowanie. Właśnie dlatego świat urządzony jest dla większości – metody wychowawcze, warunki pracy, spotkania towarzyskie są pomyślane z myślą o nie WWO. Osoby wysoko wrażliwe dobrze odczytują emocje i reakcje innych osób, rozbudowana empatia pozwala im dostosować się do niesprzyjających warunków. Jednak druga strona medalu jest taka, że koszt psychiczny tego dostosowania jest wysoki. Będąc osobą wysoko wrażliwą wchłania się nastroje ludzi dookoła. Kluczowe jest poznanie samego siebie i dostosowanie intensywności kontaktów towarzyskich do własnych możliwości. Jeśli nie jest to możliwe zawsze trzeba pamiętać o czasie na regenerację. Monika Baryła-Matejczuk Dzieci wysoko wrażliwe częściej chorują i doznają urazów. U dorosłego człowieka można to przełożyć na nasilony stres czy większe ryzyko wypadku samochodowego. Przestymulowanie bodźcami to ogromny problem osób WWO. Czasem po 15 minutach w centrum handlowym czuję, że zaraz zwariuję. Jak sprawić, by mózg odpoczął? Czas na wyciszenie, zadbanie o siebie, “ugłaskanie” swojego zmęczonego mózgu jest bardzo ważny. Badania pokazują, że niezwykle skuteczna w czasie regeneracji jest uważność, próba skupienia się na sobie, na swoich doznaniach płynących z ciała i z wnętrza. Drugą skuteczną metodą są techniki poznawcze polegające na przekształcaniu myśli zagrażających w bardziej racjonalne stwierdzenia. To takie przejście z emocji na poziom głowy. Istotny jest dobry kontakt ze sobą, z szacunkiem do samego siebie. Gdy moje ciało podpowiada mi, że na coś nie mam ochoty i nie muszę tego robić to po prostu lepiej sobie odpuścić. Czasem zdarzają się wydarzenia, które prawie zawsze wiążą się z przestymulowaniem, wtedy warto zorganizować sobie następny dzień wypoczynku. Co zrobić, gdy czuję, że nadmiar bodźców mnie przytłacza, a nie mogę przerwać tej sytuacji, wyjść (np. jestem w trakcie imprezy firmowej)? Jak pomóc sobie doraźnie? Przed każdym zdarzeniem, które może wiązać się z nadmierną stymulacją, warto się do niego przygotować. Jeśli moim zadaniem jest wygłosić wykład dla 500-osobowej grupy to dobrze jest sprawdzić wcześniej jak wygląda sala, gdzie będą siedzieli ludzie. Najpierw robimy wszystko to, co może sprawić, że będziemy tego stresu jak najmniej doświadczać, a potem robimy wszystko, by zredukować efekty napięcia. W sytuacji, gdy tu i teraz przestymulowanie zaczyna dominować nad ciałem warto uruchomić wewnętrzny dialog. Jestem w sytuacji, w której nie chcę być, ale dam sobie radę, bo spotkanie potrwa jeszcze tylko 15 minut. Potem będę mogła wrócić do domu, zjeść pyszną kolację, zrelaksować się z bliskimi. Ważne, by nauczyć się samego siebie podnosić na duchu, bo najgorsze, co można zrobić to popłynąć z emocjami. Emocje są jak śnieżna kula, szybko rosną, nakręcają się. Wróćmy zatem do poziomu głowy, wykorzystując skłonność do analizy, sprawdzamy na ile zagrożenie jest realne. To brzmi prosto, ale często wymaga długich miesięcy ćwiczeń, które wykorzystują elementy psychoterapii poznawczo-behawioralnej. Co istotne będąc WWO trzeba szczególnie dbać o przyjaźń z samym sobą i nie wyrzucać sobie, że inni tak nie mają, innym jest łatwiej. Często miewam wrażenie, że mogłabym dużo więcej osiągnąć, ale nie jestem doceniana, bo brak mi przebojowości, a udawanie przebojowości to dla mnie ogromny koszt psychiczny. Jak funkcjonować zawodowo w świecie nastawionym na autoreklamę, wyniki, sukces, na bycie głośnym… W pracy zawodowej szczególnie ważna jest znajomość swoich cech i odpowiednie dopasowanie stanowiska pracy. Skoro wiem, że wszystko dokładnie analizuję, to nie mogę pracować na stanowisku, które wymaga szybkich reakcji. Szybko ulegam przestymulowaniu to nie powinnam pracować w dużym “open space” z boksami dla pracowników, gdzie cały czas jest głośno. Empatia świetnie sprawdza się w zawodach wymagających kontaktu z innymi ludźmi, ale są one zazwyczaj obciążone emocjonalnie, dlatego trzeba włożyć sporo pracy w umiejętność kontroli stopnia własnego zaangażowania. Badania prowadzone przez Biankę Acavedo i współpracowników wskazują, że u osób wysoko wrażliwych widoczna jest większa aktywacja rejonów mózgu odpowiedzialnym za świadomość, integrację informacji sensorycznych, refleksyjne myślenie, empatię. Take cechy w wielu zawodach są bardzo przydatne. Wysoka empatia może stać się trudnością, gdy mamy niestabilnych emocjonalnie pracowników, wylewnego, intensywnie reagującego szefa. Wtedy osoba WWO wchłania jak gąbka. Jak gąbka wchłania na szczęście także dobre środowisko pracy – wartościowe, budujące, kreatywne. Wysoka wrażliwość sprzyja kreatywności, tworzeniu nowych rzeczy. WWO lubi mieć zajęty mózg wymyślaniem nowych rozwiązań, a jej zdolność dostrzegania szczegółów i subtelności czynią jej projekty wyjątkowymi, innowacyjnymi. Świat sztuki, barw, dźwięku jest często dobrym kierunkiem zawodowym dla WWO. Będąc osobą wysoko wrażliwą wchłania się nastroje ludzi dookoła Osoby wysoko wrażliwe z powodu niewielkiej odporności na bodźce i wyczulenia na drobiazgi, subtelne sygnały są dużo bardziej narażone na stres. Czy WWO to w pewien sposób czynnik ryzyka zdrowotnego? Są badania pokazujące, że dzieci wysoko wrażliwe częściej chorują i doznają urazów. Ciekawe jednak jest to, że dzieje się tak, gdy wychowują się w niesprzyjającym, trudnym, stresującym środowisku. Gdy uwaga jest odciągnięta na inne aspekty to rośnie ryzyko zrobienia sobie krzywdy. U dorosłego człowieka można to przełożyć na nasilony stres czy większe ryzyko wypadku samochodowego. WWO i niesprzyjające warunki środowiskowe korelują z występowaniem zaburzeń nerwicowych, depresją, chorobami psychosomatycznymi. Wielu autorów badań podkreśla jednak, żeby nie traktować wysokiej wrażliwości, jako zaburzenia. W niesprzyjających warunkach wysoka wrażliwość może przyczynić się do negatywnych objawów fizycznych i psychicznych, ale z drugiej strony osoba wysoko wrażliwa, która wzrasta i funkcjonuje w pozytywnym środowisku jest często zdrowsza i szczęśliwsza niż nie WWO. Czy osoba WWO powinna komunikować otoczeniu, kim jest (praca, znajomi)? Jeśli tak, to w jaki sposób? Czy idąc do pracy opowiadam o swoim temperamencie? Zazwyczaj to wychodzi „w praniu”, jednak, gdy ktoś źle zrozumie moje zachowanie to warto skorygować interpretację. Na przykład: jestem bliska płaczu, a współpracownik mówi, że za bardzo się przejmuję, co zupełnie mija się z prawdą, bo zazwyczaj płacz u WWO jest wynikiem bezradności, bezsilności albo przestymulowania. W takiej sytuacji, gdy już się uspokoimy warto powiedzieć. Wiesz co, ja byłam bliska płaczu, bo czułam się zmęczona, głodna i w takich sytuacjach jest mi bardzo trudno, ale nie ma to wpływu na jakość mojej pracy. W jaki sposób bliska osoba może pomóc członkowi rodziny, partnerowi, który jest WWO? U dzieci wysoko wrażliwych bardzo ważna jest praca nad samooceną i odwoływanie się do własnych sukcesów. Dzieci WWO zazwyczaj są odważne, ale dłużej zajmuje im wejście w daną sytuację. Podobnie jest u dorosłych. Drugi ważny aspekt to unikanie zawstydzania i redukcja wstydu. Czego ty płaczesz? Co ty znowu wymyślasz? Takie słowa są dla WWO bardzo krzywdzące. Kolejna rzecz to mądre motywowanie, bo osoby wysoko wrażliwe źle reagują na nadmierne dociskanie. Niezwykle istotna jest także umiejętność rozmowy o wysokiej wrażliwości i docenianie cech z nią związanych. To pomaga wysoko wrażliwym osobom pogodzić się ze swoją cechą. Uświadamianie sobie, że jestem WWO przebiega czasem jak żałoba, najpierw się neguje – może jednak nie, potem odczuwa się złość – dlaczego ja. Następnie pojawia się etap negocjacji – może wcale tak nie mam, z czasem przychodzi smutek, a na samym końcu jest etap akceptacji. Dopiero wtedy można czerpać przyjemność z wysokiej wrażliwości. W całym tym procesie bardzo ważna jest obecność bliskiej osoby. Monika Baryła-Matejczuk U dzieci wysoko wrażliwych bardzo ważna jest praca nad samooceną i odwoływanie się do własnych sukcesów. Dzieci WWO zazwyczaj są odważne, ale dłużej zajmuje im wejście w daną sytuację. Podobnie jest u dorosłych. Drugi ważny aspekt to unikanie zawstydzania i redukcja wstydu. Czego ty płaczesz? Co ty znowu wymyślasz? Takie słowa są dla WWO bardzo krzywdzące. Kiedy osoba WWO dowiaduje się o swojej cesze może jednocześnie czuć ulgę, bo ktoś wreszcie nazwał to, co jest we mnie, ale z drugiej strony to już na zawsze, jak wyrok. Dlatego w projekcie dotyczącym WWO, który realizujemy zapraszamy sławne osoby, które odnajdują u siebie tę cechę i pięknie o niej mówią. Współpracuje z nami np. Natalia Niemien, która stwierdziła, że wysoka wrażliwość z jednej strony często przeszkadza, ale z drugiej zaprowadziła ją tam, gdzie teraz jest. To są te smaczki wysokiej wrażliwości. Dobrą robotę niosącą informację o wysokiej wrażliwości w świat zrobiła także Alanis Morissette, która udzieliła kilku wywiadów o tym, jak to jest żyć z tą cechą. Jak często osoby wysoko wrażliwe potrzebują pomocy psychoterapeutycznej? Czy taką pomoc WWO powinno traktować jako profilaktykę? Na terapię możemy spojrzeć dwojako. Z jednej strony to może być interwencja, reakcja na trudność, ale z drugiej strony także sposób na rozwój, czy poradzenie sobie z zablokowaniem w rozwoju. Widzę potrzebę mądrej współpracy osoby WWO z psychoterapeutą w sytuacji, w której WWO czuje taką potrzebę, chce sobie pewne tematy uporządkować, nadać znaczenie pewnym przemyśleniom, poukładać życie i wartości. Terapia nie jest jednak dla WWO obowiązkiem. Jest wiele osób wysoko wrażliwych, które mają tak sprzyjające środowisko i rozumieją same siebie, że nie jest im to potrzebne. Dr Elaine Aron podkreśla, że to nie jest psychoterapia wysoko wrażliwych, bo nie ma ona na celu modyfikacji tej cechy, bo WWO to nie jest defekt. To psychoterapia i wysoka wrażliwość, czyli nauka życia z niesamowitą, unikalną cechą. Widzę sens profilaktyki w tym obszarze, czyli włączania treści związanych z tym, jak różne cechy temperamentu mamy w treści zajęć szkół, przedszkoli. Samo informowanie pełni już ważną rolę w projektowaniu warunków rozwoju sprzyjających wszystkim dzieciom. Jak jest z wiedzą polskich psychoterapeutów o WWO? Mam wrażenie, że to ciągle nowinka i niewielu terapeutów wie, jak pracować z wysoko wrażliwymi. To prawda, w Polsce to ciągle nowinka. Ja obawiam się, by praca z wysoką wrażliwością nie poszła w stronę, w jaką jakiś czas temu poszła psychologia pozytywna, w stronę “coachowania”. Bardzo dużo osób zaczęło się wtedy w popularnonaukowy, mało profesjonalny sposób tym zajmować nazywając siebie “coachami”. Nie chodzi tu o profesjonalnie rozumiany coaching, a próbę powierzchownego rozwiązywania spraw, którym należy się uwaga zorientowana na człowieka. Bierzesz udział w dużym projekcie związanym z wysoką wrażliwością. Na czym on polega? Ważną częścią naszego projektu jest popularyzowanie wiedzy o wysokiej wrażliwości. To właśnie dlatego tworzymy podcasty z ambasadorami wysokiej wrażliwości ze wspomnianą Natalią Niemen czy z Mietkiem Szcześniakiem. Niebawem dołączy do nas kolejny, popularny, wysoko wrażliwy piosenkarz. Jesteśmy częścią międzynarodowego projektu, którego celem jest stworzenie kompleksowego modelu wsparcia wysoko wrażliwych dzieci w ich najbliższym środowisku. Projekt nosi tytuł „E-MOTION. Potential of highlysensitivity” i są w nim narzędzia do identyfikacji wysokiej wrażliwości, z którego będą mogli skorzystać zarówno rodzice jak i nauczyciele, materiały edukacyjne rozwijające dzieci WWO. Opracowujemy, testujemy i wdrażamy platformę, która korzystając z dobrodziejstw e-learningu pozwala wzbogacić swoją wiedzę o konkretne rozwiązania. Znajdą się tam między innymi scenariusze pracy na lekcjach, warsztaty dla rodziców i nauczycieli, będą materiały video, podcasty i dużo rozmów z osobami wysoko wrażliwymi. Mam ogromną nadzieję, że kiedyś powstanie również taka platforma dla dorosłych. Znam swoją wysoką wrażliwość, ale czasem brakuje mi konkretnych podpowiedzi i rozwiązań, które mogłabym zastosować w życiu. Mamy taki pomysł, by wspomóc osoby dorosłe przede wszystkim na ich drodze zawodowej. Wysoka wrażliwość łączy się często z uzdolnieniami, talentem, dlatego warto rozeznać własny potencjał. Ten projekt jest w fazie planowania – trzymaj kciuki! Zobacz także Autor zdjęcia/źródło: Photo by Ryan Fields on Unsplash Rodzice wysoko wrażliwych dzieci wiedzą, że czasem zwyczajne czynności i wydarzenia mogą być dla nich wręcz nieznośne. Jak pomóc małym wrażliwcom? Wysoko wrażliwe dzieci są wyjątkowe, a jednocześnie spotykają się z wieloma trudnościami w otoczeniu. Gorzej mogą reagować na hałas, na stres, na zmianę rutyny. A co za tym idzie o wiele łatwiej ulegają przestymulowaniu. Mogą stać się wówczas zmęczone, rozdrażnione czy zdekoncentrowane. Jak pomóc małemu wrażliwcowi? Znamy kilka skutecznych sposobów! Zadbaj o stałość – rutyna pomaga czuć się bezpiecznie Zadbaj o to, żeby maluch zawsze wiedział, co będziecie za chwilę robić, albo gdzie idzie. Pomoże mu to odczuwać mniejsze napięcie emocjonalne, a co za tym idzie – łagodniej reagować na zmianę. Jeśli na przykład zaczyna szkołę, warto udać się do niej wcześniej i pokazać dziecku, gdzie będzie chodziło albo kto będzie jego wychowawcą. Nie zaskakuj dziecka nagłymi zmianami planów, a jeśli jest to niezbędne, zawsze z nim o tym rozmawiaj. Zapobiegaj przestymulowaniu Ponieważ wrażliwe dzieci pobierają więcej informacji ze swojego otoczenia i są na nie bardziej reaktywne, odrobina prewencji jest wręcz niezbędna. Dla niemowląt może to oznaczać, że ich miejsce do spania będzie bardzo ciche. Dla dzieci starszych, że po bardzo aktywnej zabawie następuje chwila wyciszenia w ramionach mamy czy np. podczas wspólnego rysowania. Starszakom warto ograniczyć czas korzystania z urządzeń elektronicznych i ekranów. Badania wskazują, że do drugiego roku dzieci nie powinny korzystać z nich wcale, a potem do rozpoczęcia szkoły czas nie powinien przekraczać jednej godziny. Wspieraj dziecko i nie krytykuj Wrażliwe dzieci czują wszystkie swoje emocje nieco bardziej, dlatego warto unikać tych negatywnych. Nie zawstydzaj dziecka i nie krytykuj, jeśli coś mu nie wychodzi, bo wrażliwiec zapamięta to na długie lata. Zamiast tego wspieraj je, pamiętaj o jego potrzebach emocjonalnych i daj mu umiejętności samodzielnego radzenia sobie z nieuniknionymi wyzwaniami życiowymi. CZYTAJ TEŻ >> Domowe sposoby na ból gardła u malucha Czy macie wrażenie, że Wasze dziecko jest nieprzeciętnym wprost wrażliwcem, który odbiera świat jakby… bardziej? Mocniej niż inne dzieci wszystko przeżywa, potrzebuje więcej czasu na adaptację do zmiany, jest rozczulająco empatyczne, a także wyczulone nawet na najbardziej subtelne sygnały tak emocjonalne, jak i sensoryczne, a do tego łatwo ulega przestymulowaniu? Jeśli opis ten jest Wam bliski, to prawdopodobnie macie do czynienia z WWO – Wasz szkrab to Wysoko Wrażliwa Osobowość. Wysoko wrażliwe osobowości to niezaprzeczalnie wyjątkowe jednostki. To osoby które więcej widzą, więcej słyszą, więcej czują. Z tego powodu, szczególnie małe WWO już od najwcześniejszych lat bardzo potrzebują zrozumienia i wsparcia otoczenia. Cechy wysokiej wrażliwości dostrzec można u dziecka już bardzo wcześnie. Jest ona bowiem uwarunkowana genetycznie, dziedziczy się ją po przodkach. Wysoko wrażliwa osobowość nie jest jednak zaburzeniem, ani żadną „skazą”. Jest właściwością dzięki której człowiek, w sprzyjających warunkach, może żyć „pełniej”. uwarunkowana genetycznie, dziedziczy się ją po przodkach. Wysoko wrażliwa osobowość nie jest jednak zaburzeniem, ani żadną „skazą”. Jest właściwością dzięki której człowiek, w sprzyjających warunkach, może żyć „pełniej”. W mniej sprzyjających – dotkliwiej. Według dr Elaine N. Aron, ekspertki w dziecinie psychologii i autorki książek na temat wysokiej wrażliwości, osób mających takie cechy jest nawet 20% w skali ogólnej populacji. Aron w swojej książce „Wysoko wrażliwi ludzie”, definiuje tę grupę jako „urodzonych z wyraźną cechą biologiczną, która predysponuje ich do przetwarzania i rozumienia informacji na głębszym poziomie”. Odznaczają się oni większą reaktywnością emocjonalną, fizyczną i sensoryczną, ale i też rozbudowanym życiem wewnętrznym. Czy można więc powiedzieć, że ludzie ci naprawdę mogą żyć „bardziej”? Zdecydowanie tak. Warto mieć jednak również świadomość, że w wielu sytuacjach nie jest to wcale dla WWO aż takie proste i jednoznaczne. Czy powinniście się niepokoić? Prawda jest taka, że wysoka wrażliwość na środowisko niestety zwiększa chociażby skłonność do ulegania stresom, do zamartwiania się i pogrążania w czarnych drugiej strony jednak umożliwia mocniejsze przeżywanie i łatwiejsze dostrzeganie także pozytywów oraz silniejsze odbieranie przyjemnych doznań. Osoby z WWO, w sprzyjających warunkach, mogą naprawdę nieskrępowanie cieszyć się życiem: mają świetną wyobraźnię, wysoką inteligencję emocjonalną, intensywniej doświadczają (nawet sny mają bogatsze!), a przy tym wszystkim wykazują najczęściej duże i błyskotliwe poczucie humoru. Wysoko wrażliwi głębiej odczuwają piękno. Chłoną sztukę, muzykę i przyrodę wręcz każdą cząsteczką swojego ciała. Dzieci wysoko wrażliwe są bardzo wyczulone i wszystko przetwarzają znacznie głębiej, to tym samym są one wyjątkowo spostrzegawcze, wychwytujące niuanse i zauważające rzeczy, które dla pozostałych osób pozostają wręcz trudne do dostrzeżenia. Jest to zdecydowanie dar. Dzieci wysoko wrażliwe jednak, przez to, że odczuwają wszystko bardziej intensywnie i zwracają uwagę nawet na najdrobniejsze subtelności w zmianach zachowania, czy emocjach innych osób, zdecydowanie częściej odczuwają niepokój. Tak naprawdę każda trudność, niejasna, czy niekomfortowa sytuacja powodować u nich może silne reakcje emocjonalne. Nie dla nich wystąpienia publiczne i bycie w centrum uwagi – poczucie bycia obserwowanym wywołuje w nich jedynie dodatkowe napięcie i stres. Wysoko wrażliwi mają także tendencję do wnikliwego obserwowania, analizowania, a czasami wręcz „mielenia” tematów w głowie. Potrzebują odpowiedniej ilości czasu i przestrzeni zanim podejmą jakieś działanie. To najczęściej osoby bardzo uważne i mocno refleksyjne. Widać to szczególnie w sytuacjach wymagających szybkiej adaptacji do zmiany. Dziecko z WWO najczęściej z dużą ostrożnością poznaje nowe środowisko, potrzebuje więcej czasu na oswojenie się i zaufanie. Dla osób wysoko wrażliwych charakterystyczne są też: wysoki poziom empatii i świetna intuicja. Są to więc jednostki, które chętnie i mocno angażują się w sprawy innych ludzi, a zbudowane przez nie relacje i więzi będą zazwyczaj trwałe i głębokie. Znamienne jest także to, że kiedy wrażliwcy przebywają w otoczeniu osób radosnych, z łatwością przejmują od nich pozytywny nastrój. Jednak, jak możemy się spodziewać, działa to też w drugą stronę: trudne emocje, takie jak chociażby złość, smutek czy rozgoryczenie są równie łatwo przejmowane i niestety odbierane przez nich jako własny stan emocjonalny. Szybkie „zarażanie się” emocjami, to chleb powszedni osób wysoko WWO z powodu niewielkiej odporności na bodźce i czujność na nawet subtelne sygnały, są także dużo bardziej narażone na przestymulowanie. Pod wpływem przebodźcowania mogą stać się drażliwe, a nawet zacząć zachowywać się impulsywnie, czy agresywnie. Wysoko wrażliwi potrafią reagować nawet na wyjątkowo drobne bodźce sensoryczne (np. dźwięki, zapachy, czy nawet kolory lub światło w otoczeniu).Wyniki badań wskazują również na to, że dzieci wysoko wrażliwe częściej chorują i doznają urazów. Ciekawe jednak jest to, że dzieje się tak jedynie, gdy wychowują się one w trudnym i stresującym środowisku. Stwierdzono, że i owszem, w niesprzyjających warunkach wysoka wrażliwość może przyczynić się do negatywnych objawów tak fizycznych, jak i emocjonalnych, ale z drugiej jednak strony – osoba wysoko wrażliwa, która wzrasta i funkcjonuje w odpowiednim dla niej otoczeniu, jest często o wiele zdrowsza i szczęśliwsza niż osoby, które nie wykazują cech wysokiej wrażliwości. Jak wspierać małych wysoko wrażliwców, by wyrośli na szczęśliwych wrażliwych dorosłych? Pracować nad samooceną dziecka, dbać o wysokie poczucie własnej wartości, wiarę w swoje możliwościMądrze motywować. Osoby wysoko wrażliwe źle reagują na nadmierne dociskanie, presję czasu i rywalizację (wrażliwiec słabo odnajdzie się w sporcie zespołowym, a zapisywanie go na takie zajęcia wywoła w nim jedynie dodatkowy stres, lepszym rozwiązaniem będzie sport indywidualny, zajęcia manualne, artystyczne, muzyczne itp.)Rozmawiać z dzieckiem o wysokiej wrażliwości, głośno doceniać pozytywne cechy z nią związane, pokazywać potencjał, który się za nią kryje oraz zasoby, którymi dzięki niej operuje dzieckoUczyć asertywności. WWO często chcąc spełniać oczekiwania innych, mogą bagatelizować własne potrzebyPomóc dziecku nazywać, określać emocje, które nim targająNie blokować przeżywania emocji, a raczej wspólnie z dzieckiem szukać różnych alternatywnych sposobów na wyrażanie i rozładowanie emocji, które przyniosą ulgęDbać o codzienny relaks dzieckaByć uważnym na to, co w codziennym funkcjonowaniu dziecku pomaga, a co utrudnia się wyciszać (uwaga – dziecko, które jest cicho wcale nie musi być wyciszone)Stosować przerwy gdy tylko pojawią się u dziecka symptomy przeciążenia (napięcie, pobudzenie, głupawka)Dawać czas na oswojenie się i zapowiadać z wyprzedzeniem nadchodzące zmianyDbać o przejrzystą strukturę: wyznaczać jasne granice i trzymać się wprowadzonych zasadPilnować odpowiedniej ilości snu i regularnych posiłkówRozwijać swoją wiedzę na temat WWO czytając odpowiednią literaturę np.: „Wysoko wrażliwe dziecko. Jak je zrozumieć i pomóc mu żyć w przytłaczającym świecie” E. Aron „Pomóż dziecku mniej myśleć. O wrażliwych dzieciach, które za bardzo się przejmują” Christel Petitcollin, „Wysoko wrażliwi. Jak funkcjonować w świecie, który przytłacza” E. AronPoszerzać swoje kompetencje rodzicielskie korzystając z platformy „E-motion. Potential of highlysensitivity” ( Jest to opracowany przez pracowników naukowych, pierwszy w Polsce projekt zorientowany na wsparcie wysoko wrażliwych dzieci w ich najbliższym środowisku. Znaleźć tam można nie tylko narzędzia do identyfikacji wysokiej wrażliwości, ale i materiały edukacyjne rozwijające dzieci WWO, czy forum wymiany doświadczeń. Warto zrozumieć i wzmacniać dzieci z tą unikatową cechą. Wysoką wrażliwość bowiem bezsprzecznie rozpatrywać należy w kategoriach nie słabości, czy kruchości, a ogromnego potencjału. To prawdziwy dar, który przy odpowiednim wsparciu otoczenia przynieść może jedynie profity. I to nie tylko samym WWO. Autorka: Dominika Krakowiak

wysoko wrażliwe dziecko forum